از تعطیلی مکاتب برای دختران تا باز شدن دروازه های ازدواج اجباری برای دانش آموزان

از تعطیلی مکاتب برای دختران تا باز شدن دروازه های ازدواج اجباری برای دانش آموزان

در افغانستان امروز، محرومیت دختران از آموزش متوسطه و دانشگاهی تنها یک تصمیم سیاسی و آموزشی نیست؛ بلکه این تصمیم، قتل تدریجی آرزوها، آینده و حقوق میلیون‌ها دختر و زن در کشور است.

به اساس تازه‌ ترین گزارش  یونسکو نزدیک به ۲.۲ میلیون دختر اکنون از رفتن به مکتب فراتر از دوره ابتدایی محروم ‌هستند یعنی یک نسل کامل در سراسر کشور، از فرصت آموزش و توانمندی محروم شده اند.

البته این محرومیت آموزشی به شکل فاجعه ‌آمیزی در حال تبدیل شدن به محرومیتِ زندگی است و مهم‌ ترین پیامد آن افزایش ازدواج‌ های زودهنگام و اجباری دختران می باشد

وژمه یکی از دختران که از مکتب بازمانده است می گوید که صنف هفتم بود که مکاتب به روی دختران بسته شد که چند مدت بعد آن خانواده ام من را به یک مرد ۴۱ مجبور به ازدواج ساختند.

یکی از دختران دیگر بنام شورا که از مکتب بازمانده است و اکنون نیز حالت روحی خوبی ندارد نیز می گوید که خانواده اش او را به زور به ازدواج دادند او ۱۵ سال سن دارد

به اساس گفته های یونیسف و مطالعات بین المللی حدود ۲۸ فیصد از زنان یعنی بیش از یک چهارم، قبل از رسیدن به ۱۸ سالگی ازدواج کرده اند و در برخی از مناطق این ارقام نزدیک به ۴۰ فیصد می رسد.

به باور برخی از خانواده ها ازدواج زودهنگام، راه‌ حل مضاعف است که خانواده ها را هم از بار اقتصادی سبک‌ تر  می کنند و هم  نجات از فشار فقر و ناامنی اجتماعی یک گزینه  برای آنان می باشد.

شفیقه دختر دیگر که ۱۴ ساله بوده و اکنون نیز باردار است می گوید که پدرش به دلیل فقر پس از ممنوعیت ادامه مکتب وی را به مردی ۴۶ ساله به امید دریافت زمین و دارایی، وی دختر اش را به نکاح آن مرد در آورده است.

یکی از روان ‌شناسان که نخواست اسم از او برده شود می گوید که بسیاری از دخترانی که مکتب ‌شان بسته شده است در حالت ناامیدی به سر می برند و خانواده‌ها در شرایط فقر و فشار اقتصادی، ازدواج را تنها گزینه برای «صیانت از دختر» می‌ بینند.

ازدواج های اجبار نجات از بحران اقتصادی و فقر برای خانواده ها نه بلکه این ازدواج‌ ها، آغاز یکی از تاریک ‌ترین بحران ‌های انسانی  به شمار می رود چرا که؛ کودکی نابود می‌ شود، حق انتخاب از بین می‌ رود، آموزش تعطیل می ‌شود، فرصت اشتغال و استقلال مالی از میان برداشته می شود و بارها خطر بارداری زودهنگام، مرگ مادر و نوزاد، و خشونت  به ویژه خشونت جنسیتی پیش چشم دخترانی قرار می ‌گیرد که هنوز کودک هستند.

نتیجه یک گزارش  در سال ۲۰۲۵ نشان می دهد که ۶۶ فیصد از قربانیان ازدواج اجباری و زیر‌سن در دوره اخیر دخترانی بوده‌ اند که دانش ‌آموز بوده که نشان میدهد ممنوعیت آموزش برایشان آغازگر این فاجعه بوده است.

یکی از آموزگاران سابق که نخواست نام از او گرفته شود در یک مصاحبه با یک مرکز حقوق بشری  می گوید که به نظر من در محل ما حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد دخترانی که بعد از ممنوعیت ادامه آموزش  از مکتب بازمانده اند مجبور شدند به خانه بروند و ازدواج کنند و من شاهد مستقیم چند مورد ازدواج اجباری هستم.

فوزیه کوفی سیاستمدار پیشین و مدافع حقوق زنان می‌ گویند که با بازگشت ممنوعیت تحصیل دختران، حفاظت قانونی و اجتماعی که در ۲۰ سال گذشته فراهم شده بود از بین رفته و خانواده‌ ها تحت فشار فقر و ناامیدی دختران ‌شان را زود شوهر می ‌دهند.

به اساس گزارش سیگار بین ماه های دسامبر ۲۰۲۲ تا فبروری ۲۰۲۳، ۵۷۸ مورد ازدواج اجباری ثبت شده است که از این میان ۳۶۱ مورد مربوط به ازدواج دختران زیر سن ۱۸ سال بوده‌ اند.

این سرمقاله یک فریاد است فریاد برای باز شدن دوباره دروازه های مکتب، فریاد برای حقوق بشر و ما نمی ‌توانیم بپذیریم که ازدواج اجباری و کودک‌همسری گزینه باشد؛ چون این یک جنایت علیه نسل آینده است پس جلوی بستن مکتب را باید گرفت، پیش از آن ‌که هزاران دروازه عشق و امید به سوی زندگی بسته شود.

یحیی خان احمدی

استاد دانشگاه جوانان